(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.73. అధ్యాయః 073
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరాధిక్షేపాదాత్మవధోద్యతం పార్థం ప్రతి కృష్ణేన తత్ప్రతినిధితయా ఆత్మప్రశంసనచోదనా॥ 1 ॥
అర్జునేనాత్మప్రశంసనానంతరం యుధిష్ఠిరక్షమాపనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 8-73-0x(5013)(58556)
ఇత్యేవముక్తస్తు జనార్దనేన
పార్థః ప్రశస్యాథ సుహృద్వచస్తత్।
తతోఽబ్రవీదర్జునో ధర్మరాజ--
మనుక్తపూర్వం పరుషం ప్రసహ్య॥ 8-73-1(58557)
మా త్వం రాజన్వ్యాహరస్వాద్య పాపం
త్వం తిష్ఠసి క్రోశమాత్రే వ్యపేత్య।
భీమస్తు మామర్హతి గర్హణాయ
యో యుధ్యతే సర్వలోకప్రవీరైః॥ 8-73-2(58558)
కాలే హి శత్రూన్పరిపీడ్య వీరో
హత్వా ప్రవీరాన్వసుధాధిపానాం।
రథప్రధానోత్తమనాగముఖ్యా
యుధిప్రవీరా నిహతాశ్చ శూరాః॥ 8-73-3(58559)
సుదుష్కరం కర్మ కరోతి భీమః
కర్తుం యథా నార్హతి కశ్చిదన్యః।
రథాదవస్కంద్య గదాం పరామృశం--
స్తథా రణే హంతి తథైవ వారణాన్॥ 8-73-4(58560)
స కుంజరాణామధికం సహస్రం
హత్వా నదంస్తుములం సింహనాదం।
కాంభోజవానాయుజపార్వతీయా--
నీహామృగాభాన్వినిహత్య వాజినః॥ 8-73-5(58561)
మహారథాందవిరదాఞ్శైలకల్పా--
న్సహేత యః కుంజరాన్వధ్యమానాన్।
అసౌ భీమో ధార్తరాష్ట్రేషు మగ్నః
స మాముపాలబ్ధుమరిందమోఽర్హతి॥ 8-73-6(58562)
వరాసినా చాథ నరాశ్వకుంజరాం--
స్తథా రథాంగైర్ధనుషా చ హంత్యరీన్।
ప్రమృద్య పద్ధ్యామహితాంస్తు హంతి
పునశ్చ దోర్భ్యాం శతమన్యువిక్రమః॥ 8-73-7(58563)
మహాబలో వైశ్రవణాంతకోపమః
ప్రసహ్య హర్తా ద్విషతాం యశాంసి।
స భీమసేనోఽర్హతి గర్హణాయ
న త్వం నిత్యం రక్ష్యమాణః సుహృద్భిః॥ 8-73-8(58564)
కలింగవంగాంగనిపాదమాగధా--
న్సదా మహాశైలవలాహకోపమాన్।
నిహంతి యః శత్రుగణాననేకశః
స మాం హి వక్తుం ప్రభవత్యమానగసం॥ 8-73-9(58565)
సంయుక్తమాస్థాయ రథం హి కాలే
ధనుర్విధూన్వంఛరపూర్ణముష్టిః।
సృజేచ్చ యో బాణసంఘాన్పరేషు
మహాబలో మేఘ ఇవాంబుధారాః॥ 8-73-10(58566)
శతాన్యష్టౌ వారణానామదర్శయ--
ద్విశాతితైః కుంభఘటాగ్రహస్తైః।
యో భీమసేనో నిహతారిసంఘః
స మాముపాలబ్ధుమరిందమోఽర్హతి॥ 8-73-11(58567)
రథాశ్చ నాగాశ్చ హయాశ్చ రాజ--
న్భీమేనాజౌ నిహతాః సంఘశోఽద్య।
రాజానశ్చ బహవో మహాబలాః
స మాముపాలబ్ధుమరిందమోఽర్హతి॥ 8-73-12(58568)
ధృతరాష్ట్రపుత్రా బలినశ్చ యేన
మహాబలా నిహతాః ప్రాయశో వై।
శూరో యుద్ధే హ్యప్రతివార్యవీర్యః
స మాముపాలబ్ధుమరిందమోఽర్హతి॥ 8-73-13(58569)
ప్రతాపయంస్తద్బలముగ్రరూపం
యోఽసౌ రమే ధార్తరాష్ట్రస్య వీరః।
ఏకః సహేతాప్రతిసహ్యపౌరుష--
స్తేనాస్మి వాచ్యో న త్వయా వై కదాచిత్॥ 8-73-14(58570)
మహారథా యత్ర యత్రైవ యుద్ధే
భిందంతి సైన్యం తవ కామతోఽద్య।
తత్రైవ తత్రైవ రణే మహాత్మా
దృఢం భీమః పరసంఘానమృద్రాత్॥ 8-73-15(58571)
తేనాస్మి వాచ్యో న త్వయా హం కదాచి--
న్మా మా వోచః క్రూరమిహాద్య పార్థ।
నాస్మద్విధో వై భవతా తు వాచ్యో
యథా భవాన్సర్వలోకస్య వాచ్యః॥ 8-73-16(58572)
ఏవం హి మా తే బ్రువతో నరేంద్ర
కథం న దీర్యేచ్ఛతధాఽద్య జిహ్వా।
అహో బతేదం సునృశంసరూపం
కామాదవోచస్త్వమిహాద్య యద్వై॥ 8-73-17(58573)
బలం న వాధిష్ఠితం సత్తమానాం
యత్క్షత్రియాణాం బహులం వదంతి।
త్వం చాబలో భారత నిష్ఠురోఽసి
త్వమేవ మాం వేత్సి యథావిధోఽహం॥ 8-73-18(58574)
నకులేన రాజన్గజవాజియోధా
హతాశ్చ వీరాః సహసా సమేత్య।
త్యక్త్వా ప్రాణాన్సమరే యుద్ధకాంక్షీ
స మాముపాలబ్ధుమరిందమోఽర్హతి॥ 8-73-19(58575)
కృతం కర్మ సహదేవేన దుష్కరం
యో యుధ్యతే పరసైన్యావమర్దీ।
న చాబ్రవీత్కించిదిహాగతో బలీ
పశ్యాంతరం తస్య చేవాత్మనశ్చ॥ 8-73-20(58576)
ధృష్టద్యుంనః సాత్యకిర్ద్రౌపదేయా
యుధామన్యుశ్చోత్తమౌజాః శిఖండీ।
ఏతేఽద్య యుధి సంప్రపీడితా--
స్తే మాములపాలబ్ధుమర్హంతి న త్వం॥ 8-73-21(58577)
త్వన్మూలమస్మాభిరిదం హి వైరం
ప్రాప్తం తథా వ్యసనం చాతిఘోరం।
ద్యూప్రమత్తేన కృతం త్వయాఽసకృ--
త్కస్మాదుపాలబ్ధుమిహార్హసి త్వం॥ 8-73-22(58578)
త్వమేవ రాజన్సతతం ప్రమత్త--
స్త్వమేవ మూఢో భారతానామసాధుః।
త్వాం ప్రాప్య రాజ్యం చ వినష్టమేత--
త్ప్రాప్తా మహత్పాండవాశ్చాపి దాస్యం॥ 8-73-23(58579)
త్వత్తః కృతోఽస్మకద్వనవాసదుఃఖం
రాజ్యస్య నాశో హ్యభిమన్యోశ్చ ఘోరః।
ఆత్మానమేవం సునృశంసరూపం
జ్ఞాత్వా కిమర్థం గర్హసే మాద్య వీర॥ 8-73-24(58580)
లజ్జస్వ రాజన్యది తేఽస్తి లజ్జా
తూష్ణీంభూతః పశ్య సర్వం కృతఘ్నః।
భీమో నిత్యం సమరస్య కర్తా
దర్పస్య భేత్తా పునరేవ నిత్యం॥ 8-73-25(58581)
స్వయం హ్యశక్తేన నరేంద్ర యుద్ధే
నరేణ కార్యా సతతం క్షమైవ।
బలం హి వాచి ద్విజసత్తమానాం
క్షాత్రం ద్విజా బాహుబలం వదంతి॥ 8-73-26(58582)
త్వం వాగ్బలో భారత నిష్ఠురోఽసి
త్వమేవ మాం వేత్సి యథావిధోఽహం।
ఘటామి నిత్యం తవ కర్తుమిష్టం
దారైః సుతైర్జీవితేనాత్మనా చ॥ 8-73-27(58583)
ఏవంచ మాం వాక్ఛలాకైర్హినత్సి
త్వత్తః సుఖం న వయం విద్మ కించిత్।
మా మామవంస్థా ద్రౌపదీతల్పకసంస్థో
మహారథాన్ప్రతిహన్మి త్వదర్థే॥ 8-73-28(58584)
సర్వాతిశంకీ భవసి ప్రమత్త--
స్త్వత్తః సుఖం నాభిజానామి కించిత్।
ప్రోక్తః స్వయం సత్యసంధేన మృత్యు--
స్తవ ప్రియార్థం నరదేవ యుద్ధే॥ 8-73-29(58585)
శిఖండినాంనా ప్రధనే తవార్థే
మయాభిగుప్తేన హతశ్చ భీష్మః।
ద్రోణో హతో యః సతతోపకారీ
ధృష్టద్యుంనేన స్యందనాద్విప్రకృష్టః॥ 8-73-30(58586)
ద్రౌణిశ్చ రుద్ధః సగణో మహాత్మా
తథాపి తే వై వచనం నృశంసవత్।
దుఃఖం ప్రియం తే నరదేవ కర్తుం
యస్య ప్రియం తే న కరోంయహం వై॥ 8-73-31(58587)
న యుచ్యతే వై దివి చేహ యః పుమా--
న్యస్తే మదన్యోఽప్రియమారభేత।
న చాభినందామి తథాహి రాజ్యం
యతస్త్వమక్షేషు దృఢం ప్రసక్తః॥ 8-73-32(58588)
స్వయం కృతం పాపమనార్యజుష్ట--
మస్మాభిరాజౌ వ్యసనం తితీర్షసి॥
అక్షేషు దోషా బహవో విధర్ంయాః
శ్రుతాస్త్వయా సహదేవోఽబ్రవీద్యాన్॥ 8-73-33(58589)
తాన్నేచ్ఛసి త్యక్తుమనార్యజుష్టా--
న్ఘోరే స్మ సర్వే నిరయే త్వయాఽస్తాః।
త్వం దేవితా త్వత్కృతే రాజ్యనాశం--
స్త్వత్సంభవం వ్యసనం నో నరేంద్ర॥ 8-73-34(58590)
మాస్మాన్క్రూరైర్షాక్ప్రతోదైస్తుదస్త్వం
భూయో రాజన్కోపయస్యల్పబుద్ధ్యా॥ 8-73-35(58591)
సంజయ ఉవాచ। 8-73-36x(5014)
ఏతా వాచః పరుషాః సవ్యసాచీ
స్థిరప్రతిజ్ఞః శ్రావయిత్వా నరేంద్రం।
వినిః శ్వసంజ్యేష్ఠమనిష్టముక్త్వా
తతస్తు కోశాదసిముద్వబర్హ॥ 8-73-36(58592)
తమాహ కృష్ణః కిమిదం పునర్భవా--
న్వికోశమాకాశనిభం కరోత్యసిం।
ప్రబ్రూహి సత్యం పునరుత్తరం సఖే
వచః ప్రవక్ష్యాభి తవార్థసిద్ధయే॥ 8-73-37(58593)
ఇతీవ పృష్టః పురుషోత్తమేన
సుదుఃఖితః కేశవమాహ పార్థః।
అహం హనిష్యే స్వశరీరమేత--
త్ప్రసహ్య యేనాహితముక్తవాన్గురుం॥ 8-73-38(58594)
నిశంయ తత్పార్థవచోఽబ్రవీదిదం
జనార్దనో ధర్మభృతాం వరిష్ఠః।
ప్రబ్రూహి పార్థ స్వగుణానిహాత్మన--
స్తతో హతాత్మా భవసీతి నిశ్చయః॥ 8-73-39(58595)
తథా తు కృష్ణస్య వచో నిశంయ
తతోఽర్జునః ప్రాహ ధనుః ప్రగృహ్య।
యుధిష్ఠిరం ధర్మభృతాం వరిష్ఠం
శృణుష్వ రాజన్నితి దుర్వచః స్వయం॥ 8-73-40(58596)
అర్జున ఉవాచ। 8-73-41x(5015)
న మాదృశోఽన్యో నరదేవ విద్యతే
ధనుర్ధరో దేవమృతే పినాకినం।
అహం హి తేనానుమతో మహాత్మనా
క్షణేన హన్యాం సచరాచరం జగత్॥ 8-73-41(58597)
మయా హి రాజన్సదిగీశ్వరా దిశో
విజిత్య సర్వా భవతః కృతా వశే।
స రాజసూయశ్చ సమాప్తదక్షిణః
సభా చ దివ్యా భవతో మమౌజసా॥ 8-73-42(58598)
పాణీ పృషత్కాలిఖితావిమౌ పున--
ర్ధనుశ్చ సవ్యే వితతం సబాణం।
పాదౌ చ మే లక్షణతః ప్రశస్తౌ
న మాదృశం యుద్ధగతం జయంతి॥ 8-73-43(58599)
హతా ఉదీచ్యా నిహతాః ప్రతీచ్యాః
ప్రాచ్యా నిరస్తా దాక్షిణాత్యా విశస్తాః।
సంశప్తకానాం కించిదేవావశిష్టం
సర్వస్య లోకస్య హతం మయాఽర్ధం॥ 8-73-44(58600)
శేతే మయా నిహతా శత్రుసేనా
ఛిన్నైర్గాత్రైర్భూమితలే స్ఖలంతీ।
అనస్త్రజ్ఞాన్నైవ నిహన్మి చాస్త్రై--
స్తస్మాన్న భస్మైవ కరోమి లోకాన్॥ 8-73-45(58601)
జైత్రం రథం భీమమాస్థాయ కృష్ణ
యావచ్ఛీఘ్రం సూతపుత్రం నిహంతుం।
రాజా భవత్వద్య సునిర్వృతోఽయం
కర్ణం రణే నాశయితాస్మి బాణైః॥ 8-73-46(58602)
ఇత్యేవముక్త్వా పునరాహ పార్థో
యుధిష్ఠిరం ధర్మభృతాం వరిష్ఠం।
అద్యాపుత్రా సూతమాతా భవిత్రీ
కుంతీ వాథో వా మయా తేన వాపి।
సత్యం వదాంయద్య న కర్ణమాజౌ
శరైరహత్వా కవచం విమోక్ష్యే॥ 8-73-47(58603)
సంజయ ఉవాచ। 8-73-48x(5016)
ఇత్యేవముక్త్వా పునరేవ పార్థో
యుధిష్ఠిరం ధర్మభృతాం వరిష్ఠం।
విముచ్య శస్త్రాణి ధనుర్విసృజ్య
కోశే చ ఖంగం వినిధాయ తూర్ణం॥ 8-73-48(58604)
స వ్రీడయా నంరశిరాః కిరీటీ
యుధిష్ఠిరం ప్రాంజలిరభ్యువాచ।
ప్రసీద రాజన్క్షమ యన్మయోక్తం
కాలే భవాన్వేత్స్యతి తన్నమస్తే॥ 8-73-49(58605)
తతస్తు పాదావుపగృహ్య పార్థః
సముత్థితో దీప్తతేజాః కిరీటి।
ప్రసాద్య రాజానమమిత్రసాహం
స్థితోఽబ్రవీచ్చైనమభిప్రతప్తం॥ 8-73-50(58606)
యాంయేష భీమం సమరాద్విమోక్తుం
సర్వాత్మనా సూతపుత్రం చ హంతుం।
భవత్ప్రియార్థం మమ జీవితం హి
బ్రవీమి సత్యం తదవేహి రాజన్॥ 8-73-51(58607)
నేదం చిరాత్క్షిప్రమిదం భవిష్య--
దావర్తతేఽసావభియామి చైనం।
అద్యాప్యపుత్రా తేన హతేన రాధా
కుంతీ మయా వా తదిదం విద్ధి రాజన్॥ ॥ 8-73-52(58608)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి సప్తదశదివసయుద్ధే త్రిసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 73 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-73-29 సత్యసంధేన భీష్మేణ॥
8-73-73 త్రిసప్తతితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.